Bij reorganisaties is vaak een rol weggelegd voor de ondernemingsraad. Dit geldt ook wanneer het reorganisatiebesluit op hoger, bijvoorbeeld internationaal, niveau wordt genomen. Heeft de reorganisatie grensoverschrijdende consequenties, dan kan tevens de Europese Ondernemingsraad een rol spelen. In deze blog lichten wij de rol van deze verschillende ondernemingsraden toe. 

Adviesrecht bij een reorganisatie

De ondernemingsraad heeft op grond van artikel 25 Wet op de ondernemingsraden adviesrecht bij reorganisatie als sprake is van:

• beëindiging van de werkzaamheden van (een belangrijk onderdeel van) de onderneming,
• belangrijke inkrimping, uitbreiding of andere wijziging van de werkzaamheden,
• belangrijke wijziging in de organisatie van de onderneming,
• het doen van een belangrijke investering ten behoeve van de onderneming,
• het inschakelen en formuleren van een adviesopdracht aan een externe deskundige over een van de hiervoor genoemde onderwerpen. 

Indien één van deze situaties zich voordoet, moet de ondernemer de ondernemingsraad tijdig om advies vragen voordat een besluit wordt genomen. Daarbij is de ondernemer verplicht een schriftelijk overzicht te verstrekken van:

• de beweegredenen voor de reorganisatie,
• de gevolgen van de reorganisatie voor het personeel (waaronder welke functies vervallen),
• en de voorgenomen maatregelen ter opvang van deze gevolgen, zoals een sociaal plan.

Besluitvorming op concernniveau: ook dan adviesrecht voor de Nederlandse ondernemingsraad 
Ook als een reorganisatiebesluit door het (internationale) moederbedrijf wordt genomen, blijft het adviesrecht van de Nederlandse ondernemingsraad van kracht. De Nederlandse ondernemer dient dan advies te vragen aan de ondernemingsraad over gevolgen voor de Nederlandse onderneming, waarover de Nederlandse ondernemer in de meeste gevallen beslisruimte heeft. Uit de rechtspraak blijkt dat de ondernemer bij de voorbereiding van dat besluit de belangen van de Nederlandse onderneming zelfstandig moet beoordelen en afwegen tegen het concernbelang, en aan de ondernemingsraad inzicht moet geven in die specifieke belangenafweging. Een algemene verwijzing naar de concernstrategie is onvoldoende: de ondernemingsraad moet inzicht krijgen in deze belangenafweging en kunnen beoordelen of het belang van de Nederlandse vennootschap daadwerkelijk is meegewogen. Rechtspraak maakt duidelijk dat de concernstrategie zwaar kan wegen, maar nooit doorslaggevend mag zijn zonder een zelfstandige nationale afweging. De ondernemer dient alternatieven in beeld te brengen en de motivering expliciet toe te lichten richting de ondernemingsraad.

De Europese Ondernemingsraad
Naast een Nederlandse ondernemingsraad kan er ook een Europese ondernemingsraad zijn ingesteld. De Europese ondernemingsraad bestaat uit vertegenwoordigers van werknemers uit verschillende EU-lidstaten en behartigt hun belangen bij grensoverschrijdende kwesties die minstens twee vestigingen in verschillende landen raken.

Bij een internationale reorganisatie die gevolgen heeft voor de gehele onderneming of ten minste twee vestigingen in verschillende EU-landen, heeft de Europese ondernemingsraad recht op tijdige informatie en raadpleging vóórdat besluiten worden genomen. De Europese ondernemingsraad heeft geen vetorecht, maar fungeert als overlegorgaan op Europees niveau.

De verhouding tussen de Nederlandse en Europese ondernemingsraad 
Dit informatie- en raadplegingsrecht van de Europese ondernemingsraad neemt niet weg dat ook de Nederlandse ondernemingsraad moet worden betrokken als het reorganisatiebesluit impact heeft in Nederland. Beide ondernemingsraden dienen betrokken te worden als een reorganisatie impact heeft in Nederland én een andere lidstaat. Vaak zullen deze procedures ook parallel aan elkaar verlopen. Het is aan te raden de consultatieprocedures goed op elkaar af te stemmen om vertraging en procedurele fouten te voorkomen. 

Praktische tips

• Raadpleeg tijdig zowel de Nederlandse ondernemingsraad als de (indien ingesteld) Europese ondernemingsraad bij grotere reorganisaties met grensoverschrijdende impact.
• Zorg voor heldere documentatie van beweegredenen, personele gevolgen en opgevangen maatregelen (sociaal plan).
• Wees zorgvuldig bij besluitvorming op concernniveau en motiveer onafhankelijk hoe rekening is gehouden met de positie van de Nederlandse onderneming.
• Stel een realistisch tijdpad op voor alle medezeggenschapstrajecten en stem deze waar mogelijk op elkaar af.

Tot slot
De ondernemingsraad vervult vaak een cruciale rol bij internationale reorganisaties. Het tijdig betrekken van de ondernemingsraad en het zorgvuldig naleven van de medezeggenschapsprocedures, zowel nationaal als op Europees niveau, voorkomt vertraging en vergroot het draagvlak voor ingrijpende besluiten. Transparante communicatie, het delen van relevante informatie en het respecteren van advies- en raadplegingsrechten, zijn belangrijke voorwaarden voor een succesvolle (internationale) reorganisatie.

Vragen over het samenwerken met de ondernemingsraad of over internationale herstructurering? Neem contact op met het team arbeidsrecht.