Op grond van artikel 27 lid 1 sub c WOR heeft de OR instemmingsrecht voor elk voorgenomen besluit tot vaststelling, wijziging of intrekking van een beloningssysteem. Wanneer is hier sprake van en heeft de OR instemmingsrecht? 

Het juridisch kader
Een beloningssysteem ziet niet op de hoogte van de beloning zelf. De hoogte van het salaris valt onder de primaire arbeidsvoorwaarden, waarover de OR géén instemmingsrecht heeft.

Een beloningssysteem gaat wél over:

• de systematiek waarlangs beloningen worden berekend en toegekend,
• de opbouw van het loon (bijv. ploegendiensttoeslag, variabele en vaste componenten),
• de rangorde tussen beloningen (bijv. salarisstructuren, indeling in schalen).

De vragen die naar voren komen in de jurisprudentie om te bepalen of de OR instemmingsrecht heeft, zijn (i) veranderen de criteria op basis waarvan de beloning wordt vastgesteld en/of (ii) wijzigt de onderlinge rangorde van de beloningen, zoals de indeling in salarisschalen. 

Als één van beide vragen bevestigend wordt beantwoord, kan sprake zijn van een wijziging van het beloningssysteem – en dus van instemmingsrecht.

Een paar zaken uit de jurisprudentie
Het afgelopen jaar zijn er diverse uitspraken gewezen over de rol van de OR bij beloningssystemen. 

Een zaak bij Apple 
Apple gebruikt voor individuele salarisverhogingen het zogenoemde Total Compensation Planning. Het jaarlijkse budget daarvoor wordt centraal vastgesteld door Apple Inc. Daarnaast geldt er een CAO. In september 2023 liet Apple aan de GOR en werknemers weten dat de CAO‑verhoging van 5% het komende jaar de enige salarisverhoging zou zijn; er zou geen prestatiegerelateerde individuele verhoging plaatsvinden. De GOR stelde dat Apple hiermee het beloningssysteem wijzigde. Volgens de GOR pakte het besluit om geen extra budget beschikbaar te stellen anders uit voor de groep werknemers die bij voldoende budget wél in aanmerking was gekomen voor extra individuele beloning, in verhouding tot de groep die daarvoor niet in aanmerking zou zijn gekomen. Daarmee wijzigde de onderlinge rangorde van deze groepen, aldus de GOR. Het hof volgde de GOR daarin niet. Volgens het hof was geen sprake van een wijziging van het beloningssysteem. Het ging namelijk om de hoogte van de beloning, wat een primaire arbeidsvoorwaarde betreft. Bovendien konden werknemers geen aanspraak maken op individuele verhoging zodra het budget op was; daarmee werd de onderlinge rangorde van beloningen niet gewijzigd. En dus had de GOR geen instemmingsrecht hierover. 

Wijziging van de wachtdienstregeling bij Stichting Waternet
Aan de OR van Stichting Waternet werd een voorstel voor een nieuwe wachtdienstregeling ter afstemming voorgelegd. Onderdeel hiervan was dat: 

• wachtdiensten werden uitbetaald op basis van realisatiebasis, en dus achteraf, nadat de wachtdienst was gelopen. 
• de indeling in lichte en zware wachtdiensten kwam te vervallen. 

De rechtbank overwoog dat hier sprake was van een wijziging van het beloningssysteem. Met name omdat de uitbetaling op realisatiebasis tot gevolg had dat werknemers niet langer gegarandeerd doorbetaald krijgen bij ziekte en verlof. Daarom had Stichting Waternet instemming moeten vragen aan de OR. 

Wijziging met het Wetsvoorstel Beloningstransparantie
In het Wetsvoorstel Beloningstransparantie wordt artikel 27 lid 1 sub c WOR gewijzigd en uitgebreid. De OR heeft na invoering van dit wetsvoorstel niet alleen instemmingsrecht ten aanzien van een belonings- of functiewaarderingssysteem, maar ook over (onder meer) de functieindeling en de objectieve en genderneutrale criteria die ten grondslag liggen aan het systeem van functiewaardering en indeling in de onderneming.

Meer weten of sparren? 
Wil je meer hierover weten of weten wat deze ontwikkelingen betekenen voor jouw OR of organisatie? Neem gerust contact met ons op. We denken graag vrijblijvend mee of verzorgen de cursus: ‘Gelijke beloning: wat de OR moet weten en kan doen?’.