Zorginstellingen staan onder toenemende financiële druk. Stijgende kosten, personeelstekorten en complexe regelgeving kunnen ervoor zorgen dat de onderneming in zwaar weer belandt. Wanneer de continuïteit van de zorgverlening onder druk komt te staan door financiële uitdagingen, is het van belang om tijdig te anticiperen op een mogelijke insolventiesituatie. Een goede voorbereiding kan niet alleen de schade beperken, maar ook de mogelijkheden van een doorstart vergroten. 

In deze blog geven wij aan de hand van verschillende kernpunten houvast voor de periode in voorbereiding op een mogelijke surseance van betaling of faillissement. 

Juridische routes bij dreigende insolventie
Bij financiële problemen zijn er grofweg drie routes: herstructurering binnen de organisatie, het aanvragen van surseance van betaling, of het voorbereiden op een faillissement. Surseance van betaling biedt tijdelijk bescherming tegen schuldeisers en kan net als faillissement ruimte geven voor een doorstart. Een faillissement is ingrijpender dan surseance van betaling, maar soms onvermijdelijk. In beide gevallen geldt: hoe beter de voorbereiding, hoe groter de kans op een gecontroleerd en succesvol proces.

Voorbereiding aan de hand van een aantal kernpunten
Hieronder vindt u een aantal kernpunten die in de voorbereiding op een surseance van betaling of faillissement van belang zijn. 

1. Liquiditeitsprognose
Stel een liquiditeitsprognose op voor de korte termijn (bijvoorbeeld één maand tot zes weken) en voor de lange termijn. Breng de verplichtingen en inkomsten van de onderneming in kaart. Een liquiditeitsprognose zal ook door de bewindvoerder en curator worden opgevraagd. 

2. Positie zekerheidsgerechtigden
Inventariseer welke schuldeisers beschikken over zekerheidsrechten (pand, hypotheek). Door alvast deze posities in kaart te brengen, kan een bewindvoerder of curator sneller schakelen.

3. Vergunningen, ontheffingen en certificeringen
Breng in kaart welke vergunningen, ontheffingen en certificeringen zijn afgegeven. Bij de voorbereidingen op een faillissement of doorstart is het van belang na te gaan of de vergunningen, ontheffingen en certificeringen geldig blijven, overdraagbaar zijn en of de zorgverlening dus kan worden voortgezet. 

4. Contractuele verplichtingen en ipso facto-clausules
Van belang is dat de zorgverzekeringscontracten in kaart worden gebracht. Veel zorgovereenkomsten bevatten zogenoemde ipso facto-clausules die beëindiging van de overeenkomst bij surseance van betaling of faillissement mogelijk maken.

5. Arbeidsrechtelijke aspecten
Breng de personele bezetting in kaart, inclusief zzp’ers en uitzendkrachten. In surseance van betaling dienen de lopende verplichtingen door de onderneming voldaan te kunnen worden. Bij faillissement eindigen arbeidsovereenkomsten niet automatisch; de curator beslist over voortzetting of beëindiging van de arbeidsovereenkomsten. Bovendien geldt dat in faillissement de loonbetaling van het personeel met een arbeidsovereenkomst gegarandeerd is onder de Loongarantieregeling. Houd er rekening mee dat ZZP’ers in surseance van betaling of faillissement mogelijk niet ingezet kunnen worden als de financiële middelen niet toereikend zijn. 

6. Zorgcontinuïteit en patiëntenbelang
Analyseer welke (groepen van) patiënten in sterke mate afhankelijk zijn van de continuïteit van de zorg. 

7. Doorstartkandidaten
Soms zijn er al partijen bekend die interesse hebben in een eventuele doorstart. Zijn er partijen bekend waar de zorg (tijdelijk) ondergebracht kan worden? 

8. Declaratieproces en administratie
Indien de zorg wordt voortgezet, moet worden bezien of de uit te voeren werkzaamheden op de gebruikelijke wijze gedeclareerd kunnen worden. 

9. Patiëntenadministratie en ICT-systemen
De patiëntenadministratie is cruciaal voor de continuïteit van zorg en voor het kunnen declareren van de geleverde zorg. Dat geldt ook voor de andere ICT-systemen die nodig zijn voor deze processen. Een curator zal hierin inzage willen en zal de administratie moeten veiligstellen. 

10. Dwangcrediteuren 
Analyseer welke schuldeisers een essentiële rol spelen in de voortzetting van de zorg. Te denken valt aan leveranciers van medicatie, medische hulpmiddelen of energie. Door het staken van leveringen of diensten kan de bedrijfsvoering ernstig worden verstoord. In surseance van betaling kan de bewindvoerder in het contact met deze leveranciers een bemiddelende rol spelen, in faillissement zal de curator dit coördineren. 

Conclusie
Een zorginstelling die tijdig en zorgvuldig voorbereidingen treft op een mogelijke surseance van betaling of faillissement, vergroot de kans op zorgcontinuïteit. Door goed inzicht te hebben in de financiële positie, juridische verplichtingen, cruciale contracten en risico’s, kan sneller en effectiever worden gehandeld door een bewindvoerder of curator. Dat is niet alleen in het belang van de organisatie, maar vooral van de patiënten die afhankelijk zijn van de zorgverlening. 

Heeft uw organisatie behoefte aan ondersteuning bij deze voorbereiding of bij het maken van strategische keuzes in financieel zwaar weer? Neem dan gerust contact met ons op.

Deze blog maakt deel uit van onze blogreeks waarin wij de zorgonderneming volgen van oprichting tot exploitatie en, indien aan de orde, een mogelijke beëindiging. Daarbij komen uiteenlopende juridische vraagstukken aan bod, zoals omgevingsrecht, (ver)huur van zorgvastgoed, arbeidsrecht, overnames en waar nodig een vrijwillige beëindiging of faillissement.