Publicatie
23-11-2016

Bestuursrechter toetst herhaalde aanvraag ruimer

Gemeentes, provincies en andere overheden staan voortaan voor de keuze hoe zij een herhaald afwijzingsbesluit motiveren voor een herhaalde aanvraag zonder nieuwe feiten en omstandigheden.

Tot nu toe toetste de bestuursrechter dit soort herhaalbesluiten ambtshalve slechts op de vraag of de aanvrager wel iets nieuws had aangevoerd. Zo niet, dan moest hij het beroep zonder meer ongegrond verklaren. Dit gold ook in gevallen waarin het bestuursorgaan het afwijzende herhaalbesluit – bijvoorbeeld uit volledigheidsoverwegingen - opnieuw inhoudelijk had beoordeeld en gemotiveerd (heroverwogen).

Vanaf nu moet de bestuursrechter bij zijn toets aan de hand van de beroepsgronden de door het bestuursorgaan gekozen insteek van het afwijzende herhaalbesluit volgen. Dus ófwel hij toetst de korte verwijzing naar het eerdere afwijzende besluit ófwel hij toetst de inhoudelijke motivering (heroverweging) “als ware dit het eerste besluit over die aanvraag”.

In feite bepaalt het bestuursorgaan zelf dus op voorhand de omvang van een eventueel geschil bij de bestuursrechter. Motiveert het bestuursorgaan een afwijzend herhaalbesluit opnieuw inhoudelijk, dan beoordeelt de rechter ook het gehele geschil – ook al zijn er geen nieuwe feiten en omstandigheden. De omvang van het geschil blijft beperkt tot de vraag of sprake is van nieuwe feiten en omstandigheden als het bestuursorgaan zich in zijn motivering daartoe ook beperkt.

Deze nieuwe lijn gold al sinds juni 2016 voor vreemdelingenwetzaken, maar sinds de uitspraak van 23 november 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:3131) heeft de Raad van State als hoogste bestuursrechter bepaald dat de lijn voor alle besluiten van bestuursorganen van toepassing is. Te denken valt aan ongewijzigd herhaalde handhavingsverzoeken of subsidieaanvragen, maar ook ongewijzigd herhaalde aanvragen om omgevingsvergunningen voor bouwen.

Goed bedoelde, uitgebreid gemotiveerde besluiten waarbij de aanvraag opnieuw wordt geweigerd kunnen voortaan onbedoeld tot een ruimer en uitgebreider geschil leiden, met meer processuele risico’s en meer bestuurlijke inspanningen en kosten. Het bestuursorgaan heeft hierin nu dus een keuze.

Betrokken advocaten