Blogreeks Leefomgeving - Stikstof: financiering, kredietvoorwaarden en continuïteit

Aangemaakt: 19 november 2026

Blogreeks Leefomgeving - Stikstof: financiering, kredietvoorwaarden en continuïteit

In de eerste drie blogs van deze stikstofreeks bespraken wij het juridische kader, de gevolgen voor overnametrajecten en de verdeling van stikstofrisico's in commerciële contracten. Stikstof raakt ook de verhouding met de bank en speelt een rol in de cijfers van de onderneming. In deze blog bespreekt Bram Schrijver wat dat betekent voor de financierbaarheid van plannen, de afspraken in de kredietdocumentatie en de jaarrekening. 

Waarom is stikstof relevant voor de verhouding met de financier?
Een bank financiert de plannen van een onderneming en is daarmee ook afhankelijk van de vergunningen waarop die plannen steunen. Activiteiten die gevolgen kunnen hebben voor een Natura 2000-gebied, bijvoorbeeld door stikstofdepositie, mogen in beginsel niet zonder omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit worden verricht. Dit kan zowel gelden voor bestaande bedrijfsactiviteiten als voor uitbreidingen of andere nieuwe activiteiten. De omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit wordt niet snel verleend en kan later worden ingetrokken of gewijzigd. Een vergunning die vandaag bestaat, biedt geen absolute zekerheid voor de toekomst 

Financierbaarheid
Banken kunnen de vergunningspositie meewegen bij de acceptatie van een krediet en bij de waardering van zekerheden. Bij projectfinanciering en vastgoedontwikkeling kan de bank de voorwaarde stellen dat het krediet pas beschikbaar wordt gesteld zodra de benodigde vergunning is verleend en onherroepelijk is. Onherroepelijk betekent dat tegen het besluit geen bezwaar of beroep meer openstaat, zodat de vergunning niet alsnog kan worden vernietigd. Dat neemt het risico niet weg dat de vergunning na de verlening wordt ingetrokken of gewijzigd, bijvoorbeeld na een overtreding. Voor dat risico zijn afspraken in de kredietdocumentatie nodig, zoals hierna worden besproken. Voor de ondernemer betekent dit dat bij de kredietaanvraag duidelijk moet zijn:

  • van welke vergunningen de bedrijfsvoering en het onderpand afhangen;
  • of die vergunningen toekomstbestendig zijn, ook zonder intern salderen;
  • welke informatie de ondernemer aan de bank moet verstrekken en wanneer.

Kredietvoorwaarden
In een kredietovereenkomst wordt vastgelegd wanneer de bank het krediet mag opzeggen en opeisen. Stikstof en de Natura 2000-vergunning komen daarin zelden met zoveel woorden voor, maar kunnen er wel onder vallen. Denk aan het verlies of de wijziging van een vergunning, een last onder dwangsom of bestuursdwang, een waardedaling van het onderpand of het niet nakomen van een informatieverplichting. Let ook op covenants, afspraken over bijvoorbeeld de verhouding tussen schuld en waarde van het onderpand, en op een material adverse change-clausule, die de bank bij ingrijpende nadelige veranderingen een opening geeft (zie daarvoor onze eerdere blog)

Ondernemingen doen er verstandig aan niet te wachten tot een vergunning wegvalt

Een bevoegdheid tot opzegging is niet onbegrensd. De rechtsgeldigheid van een beëindiging moet worden beoordeeld aan de hand van de overeenkomst en de redelijkheid en billijkheid. Daarbij weegt mee dat de bank volgens artikel 2 van de Algemene Bankvoorwaarden een zorgplicht heeft richting de klant. Het gaat hierbij om open normen. 

Vanwege de onzekerheid rondom opzeggingen kan het goed zijn om stikstofgebeurtenissen vooraf in de documentatie te regelen. Bijvoorbeeld kunnen afspraken worden gemaakt over een herstelperiode bij het verlies van een vergunning, een afspraak om te overleggen voordat de bank overgaat tot opzegging, en een afspraak over de manier waarop onderpand wordt gewaardeerd.

Continuïteit en jaarrekening
Ook bij de jaarrekening spelen stikstof en de Natura 2000-vergunning een rol. Bij het opmaken van de jaarrekening wordt uitgegaan van voortzetting van de werkzaamheden van de onderneming, tenzij die veronderstelling onjuist is of haar juistheid aan gerede twijfel onderhevig is. In dat geval moet dit onder mededeling van de invloed op vermogen en resultaat in de toelichting worden uiteengezet (artikel 2:384 lid 3 BW). Een stikstofrisico kan daaronder vallen, bijvoorbeeld als handhaving de bedrijfsvoering kan stilleggen of een vergunning dreigt te worden ingetrokken.

Daarnaast moet het bestuursverslag een beschrijving geven van de voornaamste risico's en onzekerheden waarmee de rechtspersoon wordt geconfronteerd, en mededelingen doen over de verwachte gang van zaken, in het bijzonder over investeringen en financiering. Ook hierbij kan worden gedacht aan stikstof, en ook de accountant speelt hierin een rol. Een accountant zal de vergunningspositie en de gevolgen van mogelijke handhaving willen begrijpen voordat hij oordeelt over de waardering en de continuïteit. Een jaarrekening met een toelichting op een continuïteitsrisico kan weer gevolgen hebben voor de bank, die doorgaans periodiek cijfers ontvangt. Het is daarom verstandig dat de ondernemer tijdig overlegt met de accountant over stikstofrisico's en waar nodig met de bank.

Wat kan de ondernemer nu doen?
Ondernemingen doen er verstandig aan niet te wachten tot een vergunning wegvalt. Het verdient aanbeveling om in ieder geval na te gaan:

  • van welke vergunningen de bedrijfsvoering en het onderpand afhangen;
  • of de kredietdocumentatie stikstofgebeurtenissen regelt, zoals het verlies van een vergunning, handhaving en waardedaling van onderpand;
  • welke informatie de ondernemer aan de bank moet verstrekken en binnen welke termijn;
  • of de jaarrekening en het bestuursverslag het stikstofrisico en de continuïteitsvraag weerspiegelen;
  • wanneer de ondernemer met de bank en de accountant in gesprek gaat over een mogelijke herfinanciering of afspraken voor de overgangsperiode.

Heeft u vragen over de financiering of kredietafspraken in verband met stikstof? Ons team denkt graag mee.

Meer updates van Wijn & Stael

Ranking Legal 500 2026
  • Nieuws
  • Arbeidsrecht
  • Herstructurering & insolventie
  • Cassatie
  • Commercial Litigation
  • Corporate Litigation
  • Financial Litigation
  • Omgevingsrecht
25 maart 2026

Ranking Legal 500 2026