Zoeken
Blogreeks Insolventierichtlijn: deel 5 – Crediteurencommissie 2.0 of toch niet?

Aangemaakt: 04 juni 2026

Blogreeks Insolventierichtlijn: deel 5 – Crediteurencommissie 2.0 of toch niet?

English version below 

De Europese richtlijn tot harmonisatie van bepaalde aspecten van het insolventierecht (de 'Insolventierichtlijn') bevat in titel VI ook een regeling voor de aanstelling en de taak van een crediteurencommissie in een insolventieprocedure. In de huidige Nederlandse faillissementspraktijk vervult de crediteurencommissie een beperkte rol. Naast een aantal minimumverplichtingen ten aanzien van deze crediteurencommissie bevat de Insolventierichtlijn veel vrijheid voor lidstaten om de taak en rol van de crediteurencommissie in te vullen. Het is dan ook de vraag of Nederland met de implementatie van de Insolventierichtlijn daadwerkelijk een crediteurencommissie 2.0 gaat krijgen die invloed kan uitoefenen bij de afwikkeling van het faillissement.

De huidige Nederlandse regeling
De huidige Nederlandse Faillissementswet (‘Fw’) kent in de artikelen 74 tot en met 79 een regeling voor de crediteurencommissie in een faillissement. De rechtbank kan bij vonnis tot faillietverklaring of bij een latere beschikking een voorlopige crediteurencommissie instellen. Deze crediteurencommissie bestaat uit een oneven aantal leden en vertegenwoordigt belangrijke groepen van schuldeisers binnen het faillissement. De definitieve benoeming van de crediteurencommissie vindt plaats op de verificatievergadering, ook als er daarvoor nog geen voorlopige crediteurencommissie is benoemd. De schuldeisers beslissen over de benoeming van de definitieve crediteurencommissie en de benoeming geschiedt bij volstrekte meerderheid van stemmen, waarbij een schuldeiser op grond van artikel 81 Fw voor iedere € 45,- van zijn vordering één stem heeft. De rechter-commissaris benoemt vervolgens de leden van de crediteurencommissie.

Om haar taak goed te kunnen uitvoeren kan de crediteurencommissie te allen tijde de boeken, bescheiden en andere gegevensdragers van de failliet raadplegen. De curator is verplicht om aan de crediteurencommissie alle verlangde inlichtingen te verstrekken. Het bestuur van de gefailleerde vennootschap is verplicht om voor de crediteurencommissie te verschijnen als zij hierom vraagt. De crediteurencommissie heeft – voor vragen die de curator aan de commissie voorlegt - een adviserende rol. De curator vergadert zo vaak met de crediteurencommissie als hij dit nodig vindt. De curator is tijdens deze overleggen de voorzitter en voert tevens de pen. Voor het instellen van een rechtsvordering is de curator verplicht om advies in te winnen. De curator is echter niet gebonden aan het advies van de crediteurencommissie. Als de curator het advies van de crediteurencommissie naast zich neer wenst te leggen, informeert hij de crediteurencommissie hierover. De crediteurencommissie kan vervolgens de rechter-commissaris om een beslissing vragen.

In Nederlandse faillissementen wordt slechts in uitzonderlijke situaties gevraagd een (voorlopige) crediteurencommissie in te stellen. In de faillissementen van bijvoorbeeld DSB en Conservatrix is een (voorlopige) crediteurencommissie ingesteld. Dit roept de vraag op of de Nederlandse wetgever de huidige crediteurencommissie moet herzien, door de mogelijkheid tot het instellen te verruimen en/of de taak en bevoegdheden aan te passen. Een bredere herziening van de crediteurencommissie staat echter op gespannen voet met het uitgangspunt van de zuivere implementatie die voorschrijft dat bij implementatie geen andere regels worden opgenomen dan voor de implementatie noodzakelijk zijn.

Het schuldeiserscomité in de Insolventierichtlijn
De artikelen 44 tot en met 50 Insolventierichtlijn bevatten de regeling over het schuldeiserscomité. De Insolventierichtlijn bevat een aantal primaire verplichtingen die de lidstaten in hun nationale wetgeving moeten opnemen, maar de lidstaten hebben ten aanzien van een groot aantal onderwerpen (bijvoorbeeld of personen en entiteiten die geen schuldeisers zijn in een schuldeiserscomité kunnen zitten; alsmede of een schuldeiserscomité bepaalde besluiten of rechtshandelingen moet goedkeuren) vrijheid en een keuze of zij dit in nationale wetgeving vastleggen.

Een verruiming ten opzichte van de huidige Nederlandse regeling is dat de Insolventierichtlijn voorschrijft dat er na de opening van een insolventieprocedure een schuldeiserscomité wordt opgericht, als de algemene vergadering van schuldeisers hiertoe besluit of verzoekt. De termijn voor het instellen schrijft de richtlijn niet expliciet voor. Voor de Nederlandse praktijk verwachten wij hier wel een wijziging. In de huidige faillissementspraktijk vindt een verificatievergadering pas in een laat stadium in de afwikkeling van het faillissement plaats en alleen als er voldoende actief (boedel) aanwezig is om aan de concurrente crediteuren een uitkering te doen. De crediteuren worden hierdoor pas laat gehoord in het faillissement. Op basis van de Insolventierichtlijn lijkt een vroegtijdige vergadering – zonder dat op dat moment al duidelijk is of crediteuren een uitkering kunnen ontvangen – aan het begin van het faillissement noodzakelijk om bij de aanvang – of in ieder geval binnen afzienbare tijd – een schuldeiserscomité te kunnen instellen.

Bij ongerechtvaardigde of onevenredige kosten van een lid van het schuldeiserscomité moet de insolventiefunctionaris of de rechtbank de mogelijkheid hebben om deze te beperken

Onder de term 'insolventieprocedure' valt overigens niet alleen het faillissement, maar ook de surseance van betaling, de openbare WHOA en de WSNP. Dit betekent dat na de implementatie ook in deze insolventieprocedures een schuldeiserscomité moet worden ingesteld als de algemene vergadering van schuldeisers hiertoe besluit of verzoekt.

Lidstaten hebben de vrijheid om te besluiten dat er geen schuldeiserscomité wordt opgericht als de beoogde lasten van het oprichten van een schuldeiserscomité groter zijn dan de voordelen ervan. In onze optiek doet de Nederlandse wetgever – mede gelet op de lege boedelproblematiek – er verstandig aan om van deze beperking gebruik te maken. In de overgrote meerderheid van de faillissementen – veelal kleinere faillissementen – zal een schuldeiserscomité niet noodzakelijk zijn of niet zorgen voor een hogere boedelopbrengst voor de crediteuren.

De richtlijn schrijft voor dat de lidstaten regels moeten opstellen voor de werkwijze van het schuldeiserscomité ten aanzien van de volgende aspecten:

  • de stemprocedure, met inbegrip van de stemgerechtigheid en het vereiste quorum;
  • belangenconflicten;
  • de vertrouwelijkheid van informatie; en
  • het bijhouden van de genomen besluiten.

In de huidige Nederlandse regeling heeft de crediteurencommissie alleen een adviserende rol. In de Insolventierichtlijn is de rol van het schuldeiserscomité verruimd. Lidstaten moeten ervoor zorgen dat het schuldeiserscomité over rechten beschikt om de activiteiten van de insolventiefunctionaris (in faillissement de curator) te onderzoeken. Ook moet het schuldeiserscomité de insolventiefunctionaris kunnen horen en moet het door de insolventiefunctionaris gehoord worden bij de verkoop van activa buiten de gebruikelijke bedrijfsactiviteiten om, bijvoorbeeld bij een doorstart. De Nederlandse wetgever zal deze verruiming van de taak moeten meenemen bij de implementatie. Ook kunnen lidstaten aan het schuldeiserscomité bevoegdheden geven om bepaalde besluiten of rechtshandelingen goed te keuren. De huidige Nederlandse bepaling bevat deze bevoegdheid niet; het is zodoende maar de vraag of Nederland van deze mogelijkheid gebruik gaat maken. 

De leden van het schuldeiserscomité dienen de belangen van de gezamenlijke schuldeisers te vertegenwoordigen en moeten onafhankelijk van de insolventiefunctionaris optreden. Op grond van de richtlijn dient Nederland te bepalen wie de kosten van het schuldeiserscomité gaat dragen. Als Nederland bij de implementatie besluit dat deze kosten ten laste van de boedel komen, zullen de individuele leden van het schuldeiserscomité de door hen gemaakte kosten moeten registreren. Bij ongerechtvaardigde of onevenredige kosten van een lid van het schuldeiserscomité moet de insolventiefunctionaris of de rechtbank de mogelijkheid hebben om deze te beperken.

Tot slot zal de Nederlandse wetgever een keuze moeten maken over de aansprakelijkheid van (individuele leden van) het schuldeiserscomité. Nederland kan kiezen voor het uitsluiten van persoonlijke aansprakelijkheid van (leden van) het schuldeiserscomité of bepalen dat persoonlijke aansprakelijkheid van leden van het schuldeiserscomité moet worden gedekt door een verzekering die ten laste van de boedel komt. Uitsluiting van aansprakelijkheid van leden van het schuldeiserscomité is niet mogelijk voor het opzettelijke of door grove nalatigheid schenden van de plichten van betrekking tot de belangen van de schuldeisers. Uitsluiting (voor zover mogelijk) van aansprakelijkheid lijkt ons – mede gelet op de lege boedelproblematiek – de beste keuze.

Conclusie
De Insolventierichtlijn bevat bepalingen voor het instellen van een schuldeiserscomité, maar biedt de lidstaten veel ruimte voor een eigen invulling. Voor een echte Nederlandse crediteurencommissie 2.0 zal de Nederlandse wetgever de ruime keuzevrijheid moeten gebruiken en de huidige regeling moeten herzien. Een belangrijke keuze die de Nederlandse wetgever moet maken is of zij gebruik wil maken van de mogelijkheid om te bepalen dat er geen schuldeiserscomité hoeft te worden opgericht als de beoogde lasten van het oprichten van een schuldeiserscomité groter zijn dan de voordelen ervan. Ook zal De Nederlandse wetgever op basis van de richtlijn in ieder geval enkele (kleinere) wijzigingen met betrekking tot het moment van instellen van de crediteurencommissie en de mogelijkheid om ook in de surseance van betaling of de openbare WHOA een schuldeiserscomité in te stellen moeten doorvoeren. De wetgever zal hierbij tevens de keuze moet maken of voor de openbare WHOA of surseance van betaling een schuldeiserscomité achterwege kan blijven als de lasten niet opwegen tegen de voordelen ervan. Tot slot zullen de bevoegdheden van onze huidige crediteurencommissie verruimd moeten worden en moet zij de curator kunnen horen en moet zij gehoord worden bij de verkoop van activa in het kader van een doorstart. 

Betrokken(en)

Meer weten over Herstructurering & Insolventie?

Klik hier
Meer weten over Herstructurering & Insolventie?

Meer gerelateerde updates

Meer updates

Blog series Insolvency Directive: Part 5 – Creditors' Committee 2.0, or Not?

Title VI of the European Directive on the harmonisation of certain aspects of insolvency law (the 'Insolvency Directive') also contains a framework for the appointment and duties of a creditors' committee in insolvency proceedings. In current Dutch insolvency practice, the creditors' committee plays a limited role. In addition to a number of minimum requirements regarding this creditors' committee, the Insolvency Directive grants member states considerable discretion in shaping the duties and role of the creditors' committee. The question therefore arises whether the Netherlands, through the implementation of the Insolvency Directive, will actually obtain a creditors' committee 2.0 capable of exercising influence in the administration of the bankruptcy.

The current Dutch system
The current Dutch Bankruptcy Act ('Fw') provides in Articles 74 through 79 a framework for the creditors' committee in bankruptcy proceedings. The court may, by judgment declaring bankruptcy or by a subsequent order, appoint a provisional creditors' committee. This creditors' committee consists of an odd number of members and represents the principal groups of creditors within the bankruptcy. The definitive appointment of the creditors' committee takes place at the verification meeting, even if no provisional creditors' committee has been appointed prior thereto. The creditors decide on the appointment of the definitive creditors' committee, and the appointment is made by an absolute majority of votes, with each creditor entitled, pursuant to Article 81 Fw, to one vote for every €45 of their claim. The supervisory judge then appoints the members of the creditors' committee. 

In order to properly fulfil its role, the creditors' committee may at all times inspect the books, records and other data carriers of the bankrupt. The trustee is obliged to provide the creditors' committee with all requested information. The board of the bankrupt company is obliged to appear before the creditors' committee upon request. The creditors' committee has an advisory role in respect of matters submitted to it by the insolvency practitioner. The trustee meets with the creditors' committee as often as he deems necessary. The trustee is the chairman during these consultations and also acts as secretary. Before instituting legal proceedings, the trustee is required to seek the creditors' committee's advice. The trustee is not, however, bound by that advice. If the trustee wishes to set aside the advice of the creditors' committee, he informs the creditors' committee accordingly. The creditors' committee may then request a decision from the supervisory judge.

The appointment of a (provisional) creditors' committee is requested only in exceptional circumstances in Dutch bankruptcy proceedings. A (provisional) creditors' committee has been appointed in the bankruptcies of, for example, DSB and Conservatrix. This raises the question of whether the Dutch legislature should revise the current creditors' committee framework by expanding the possibility of its establishment and/or adjusting its duties and powers. A more comprehensive revision of the creditors' committee framework would, however, be in tension with the principle of minimum harmonisation implementation, which prescribes that no rules other than those necessary for implementation should be incorporated during the transposition process. 

The Creditors' Committee Under the Insolvency Directive
Articles 44 through 50 of the Insolvency Directive contain the framework for the creditors' committee. The Insolvency Directive includes a number of primary obligations that member states must incorporate into their national legislation, but member states have discretion and a choice on a large number of matters (for example, whether persons and entities that are not creditors may sit on a creditors' committee, as well as whether a creditors' committee must approve certain decisions or legal acts) as to whether to enshrine these in national legislation. 

One expansion relative to the current Dutch framework is that the Insolvency Directive prescribes that a creditors' committee must be established following the opening of insolvency proceedings if the general meeting of creditors so decides or requests. The Directive does not explicitly prescribe a time limit for its establishment. In terms of Dutch practice, this is expected to bring about a change. Under current bankruptcy practice, a verification meeting is held only at a late stage in the administration of the bankruptcy, and only where sufficient estate are available to make a distribution to unsecured creditors. As a result, creditors are only heard at a late stage in the bankruptcy. On the basis of the Insolvency Directive, it appears that an early meeting — without it yet being clear at that stage whether creditors will receive a distribution — will be required at the outset of the bankruptcy in order to establish a creditors' committee at the commencement or, in any event, within a foreseeable time. 

It should be noted that the term 'insolvency proceedings' covers not only bankruptcy (faillissement), but also suspension of payments (surseance van betaling), the public WHOA (Wet Homologatie Onderhands Akkoord) and the WSNP (Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen — the statutory debt restructuring scheme for natural persons). This means that following implementation, a creditors' committee must also be established in these insolvency proceedings if the general meeting of creditors so decides or requests. 

Member states have the freedom to decide that no creditors' committee need be established if the anticipated burdens of doing so outweigh the benefits. In our view, the Dutch legislature — also having regard to the problem of asset-deficient estates (lege boedel) — would be well advised to make use of this limitation. In the vast majority of bankruptcies — often smaller cases — a creditors' committee will not be necessary or will not lead to a higher estate yield for creditors. 

The Directive prescribes that member states must establish rules for the operational procedures of the creditors' committee with respect to the following matters: 

  • the voting procedure, including voting rights and the required quorum; 
  • conflicts of interest; 
  • the confidentiality of information; and 
  • the recording of decisions taken. 

Under the current Dutch framework, the creditors' committee has only an advisory role. The Insolvency Directive expands the role of the creditors' committee. Member states must ensure that the creditors' committee has rights to investigate the activities of the insolvency practitioner. The creditors' committee must also be able to hear the insolvency practitioner, and must itself be heard by the insolvency practitioner in connection with the sale of assets outside the ordinary course of business, for example in the context of a pre-pack or business transfer (doorstart). The Dutch legislature will need to take account of this expansion of duties during implementation. Member states may also confer powers on the creditors' committee to approve certain decisions or legal acts. The current Dutch provision does not contain such a power; it therefore remains to be seen whether the Netherlands will make use of this option. 

Members of the creditors' committee are required to represent the interests of the body of creditors collectively and must act independently of the insolvency practitioner. Pursuant to the Directive, the Netherlands must determine who is to bear the costs of the creditors' committee. If the Netherlands decides upon implementation that these costs are to be charged to the estate, the individual members of the creditors' committee will be required to record the costs incurred by them. In the event of unjustified or disproportionate costs incurred by a member of the creditors' committee, the insolvency practitioner or the court must have the ability to limit such costs. 

Finally, the Dutch legislature will need to decide on the liability of (individual members of) the creditors' committee. The Netherlands can choose to exclude personal liability of (members of) the creditors' committee, or may determine that the personal liability of members of the creditors' committee must be covered by insurance charged to the estate. Exclusion of liability of members of the creditors' committee is not possible in respect of intentional or grossly negligent breaches of their duties in relation to the interests of creditors. Exclusion of liability (to the extent possible) appears to us — also having regard to the problem of asset-deficient estates — to be the preferable course. 

Conclusion
The Insolvency Directive contains provisions for the establishment of a creditors' committee but leaves member states considerable room for their own interpretation. For a genuine Dutch creditors' committee 2.0, the Dutch legislature will need to exercise the broad discretion available and revise the current framework. An important choice the Dutch legislature must make is whether to make use of the option to provide that no creditors' committee need be established if the anticipated burdens of doing so outweigh the benefits. The Dutch legislature will also be required under the Directive to implement at least a number of (minor) amendments concerning the timing of the establishment of the creditors' committee and the possibility of establishing a creditors' committee in suspension of payments proceedings or public WHOA proceedings. The legislature will also need to decide whether, in the case of public WHOA or suspension of payments proceedings, a creditors' committee may be dispensed with if the burdens do not outweigh the benefits. Finally, the powers of the current creditors' committee will need to be expanded: it must be able to hear the insolvency practitioner and must be heard in connection with the sale of assets in the context of a business transfer.