Zoeken
Blogreeks Insolventierichtlijn: deel 6 – Opsporen van activa in insolventie: de nieuwe Europese gereedschapskist voor de curator

Aangemaakt: 17 juni 2026

Blogreeks Insolventierichtlijn: deel 6 – Opsporen van activa in insolventie: de nieuwe Europese gereedschapskist voor de curator

English version below 

Wie als curator wordt aangesteld in een faillissement, staat meteen voor een van de meest fundamentele vragen: wat zit er eigenlijk in de boedel? In de praktijk is die vraag lang niet altijd eenvoudig te beantwoorden. Vermogen kan bijvoorbeeld zijn weggesluisd naar gelieerde partijen of zijn ondergebracht in structuren in het buitenland. Op 30 maart 2026 is Richtlijn (EU) 2026/799 tot harmonisatie van bepaalde aspecten van het insolventierecht (“Insolventierichtlijn”) vastgesteld. De richtlijn introduceert een samenhangend pakket aan bevoegdheden voor insolventiefunctionarissen op het gebied van zogenoemde asset tracing: het identificeren en opsporen van vermogensbestanddelen die tot de boedel behoren. Deze blog gaat in op wat die nieuwe bevoegdheden inhouden, hoe ze in de praktijk werken en wat ze betekenen voor de Nederlandse curator.

Waarom een Europese regeling voor het opsporen van activa?
De aanleiding voor dit onderdeel van de Insolventierichtlijn is dat het opsporen van activa in binnen- en buitenland eenvoudiger moet worden gemaakt. Insolventiefunctionarissen hebben weliswaar toegang tot publiek toegankelijke informatiesystemen in het eigen land, maar bij grensoverschrijdende kwesties ontbreekt vaak de toegang tot buitenlandse systemen. De Insolventierichtlijn bepaalt dat insolventiefunctionarissen bij de uitoefening van hun taken in het kader van insolventieprocedures direct of indirect toegang moeten hebben tot informatie in databanken die niet openbaar toegankelijk is.

Het gaat hierbij uitdrukkelijk niet alleen om activa die al in de faillissementsboedel vallen. Opsporen van activa ziet in de richtlijn ook op activa die het voorwerp zijn van een vordering tot vernietiging of nietigverklaring (zoals de Nederlandse actio pauliana). Dat verbreedt het praktische bereik van de nieuwe regeling aanzienlijk: ook bij het opsporen van vermogen dat de schuldenaar vóór faillissement heeft weggesluisd, staan de nieuwe bevoegdheden ter beschikking.

Bankrekeningen: toegang tot registers 
De meest in het oog springende aanpassing betreft de toegang tot bankrekeninginformatie. Met bankrekeninginformatie wordt met name bedoeld wie de rekeninghouder is en welke IBAN-nummers bekend zijn. Onder dit begrip vallen ook effecten- en cryptorekeningen en fysieke bankkluizen. Curatoren krijgen tot deze informatie eenvoudiger toegang, maar dat hoeft niet te betekenen dat curatoren zelf de informatie kunnen raadplegen. De Insolventierichtlijn kiest namelijk voor een indirecte route: elke lidstaat moet een gerechtelijke instantie of autoriteit aanwijzen die bevoegd is deze informatie te raadplegen en aan de curator te verstrekken.

De procedure werkt in praktische zin als volgt. De curator dient een verzoek in bij de aangewezen autoriteit. Die autoriteit mag de registers slechts raadplegen als aan twee cumulatieve voorwaarden is voldaan: de curator is aangesteld in een lopend faillissement én de informatie is noodzakelijk voor het identificeren en opsporen van (1) boedelactiva, óf (2) activa die voorwerp zijn van een vernietigings- of nietigverklaringsvordering (zoals de Nederlandse actio pauliana). 

Onder het bereik van deze bevoegdheden valt dus ook bankrekeninginformatie van derden. Deze informatie is raadpleegbaar als er redelijke gronden zijn om aan te nemen dat deze derden voordeel hebben gehad van rechtshandelingen die nietig of vernietigbaar zijn. Dat is voor de insolventiepraktijk een relevante bevoegdheid: ook bij het traceren van onttrokken vermogen via paulianeuze transacties kan de bankrekening van de begunstigde derde in beeld komen. 

Grensoverschrijdend: BARIS verbindt Europa's bankregisters
Juist bij grensoverschrijdende faillissementen is de winst van de Insolventierichtlijn het grootst. De Richtlijn verplicht lidstaten ervoor te zorgen dat hun aangewezen autoriteiten ook via het zogenoemde Bank Account Registers Interconnection System (BARIS) rechtstreeks en onmiddellijk toegang kunnen krijgen tot bankrekeninginformatie in andere lidstaten. BARIS fungeert als koppeling tussen de nationale bankregisters van alle lidstaten en wordt beheerd door de Europese Commissie.

In de praktijk betekent dit dat een Nederlandse curator in een faillissement met activa in bijvoorbeeld Duitsland of Luxemburg, via de aangewezen Nederlandse autoriteit kan verzoeken om raadpleging van de registers van bankrekeningen in het buitenland. In een puur nationale context mogen lidstaten overigens verder gaan en de curator zélf directe toegang verlenen tot het nationale bankrekeningenregister. In een grensoverschrijdende context blijft het inschakelen van een intermediaire autoriteit echter altijd vereist: BARIS-toegang verloopt per definitie indirect.

Waarborgen: logboek, doelbinding en vertrouwelijkheid
Het raadplegen van de bankinformatie wordt als inbreuk op de privacy gezien. Daarom bevat de Richtlijn strikte waarborgen. Toegang tot de bankinformatie is slechts toegestaan door specifiek daartoe aangesteld personeel van het gerecht of administratieve autoriteit. Dat personeel moet volgens de richtlijn hoge professionele normen van vertrouwelijkheid in acht nemen. Verder mag de verkregen informatie uitsluitend worden gebruikt voor het doel waarvoor zij is verkregen.

Toegang tot bankrekeninginformatie moet door de beheerder van de rekening worden bijgehouden in een logboek. Die logbestanden worden vijf jaar bewaard en worden uitsluitend ingezet voor nalevingstoezicht. Ook curatoren moeten interne procedures inrichten voor passend beheer van de vertrouwelijke informatie die zij ontvangen. 

UBO-registers: inzage zonder waarschuwing
Naast de bankregisters biedt de Insolventierichtlijn aan curatoren directe toegang tot de gekoppelde centrale UBO-registers van alle lidstaten. Insolventiefunctionarissen kunnen inzage krijgen in de naam, geboortemaand en -jaar, het land van verblijf en de nationaliteit van de uiteindelijke begunstigde van een juridische entiteit. Ook de omvang van het economische belang kan worden ingezien. 

De toegang tot het register wordt verkregen zonder de betrokken entiteit of uiteindelijke begunstigde te waarschuwen. Dit moet voorkomen dat betrokkenen voortijdig op de hoogte raken van het faillissementsonderzoek en maatregelen treffen om vermogen aan het zicht te onttrekken. 

Registers en databanken: aanvulling op de praktische gereedschapskist
De Insolventierichtlijn bepaalt ook dat curatoren directe toegang tot nationale registers en databanken krijgen. Uit een bijlage bij de Richtlijn volgt dat dit gaat om een groot aantal nationale registers, waaronder kadastrale registers, registers van roerende goederen, schenkingsregisters, registers met informatie over de eigendom van effecten, registers van pandrechten, registers van eigendomsbeslag, en IE-registers.

De richtlijn verplicht lidstaten deze toegang te verlenen aan iedere insolventiefunctionaris (waaronder curatoren). Anders dan bij de hiervoor besproken bankregisters is hier geen tussenkomst van een aangewezen autoriteit vereist.

Gelijke toegang tot de rechter voor curatoren
Tot slot gaat de richtlijn in op de toegang tot nationale rechters waarbij een zogenoemde gelijkwaardigheidseis komt te gelden. Concreet houdt dat in dat een in Nederland aangestelde curator die in Duitsland een vordering wil instellen om activa terug te halen, daar niet ongunstiger mag worden behandeld dan de Duitse curator die hetzelfde doet en vice versa. 

Wanneer geldt dit in Nederland?
De Richtlijn is op 30 maart 2026 vastgesteld. De lidstaten, waaronder Nederland, moeten de Richtlijn uiterlijk op 22 januari 2029 hebben geïmplementeerd in nationaal recht. Voor de specifieke BARIS-bepalingen geldt als uiterste datum 10 juli 2029. Tot die tijd blijft het huidige recht van toepassing. 

Voor de Nederlandse praktijk betekent dit dat de Faillissementswet op een aantal punten zal moeten worden aangepast, en dat Nederland zal moeten bepalen welke instantie - vermoedelijk de rechter-commissaris - als aangewezen autoriteit voor de BARIS-toegang gaat fungeren.

Wat betekent dit voor de praktijk?
De nieuwe Insolventierichtlijn is een concrete stap vooruit voor iedere curator die te maken krijgt met een faillissement met internationale dimensies. De combinatie van toegang tot bankregisters (via BARIS), UBO-registers (zonder waarschuwing van betrokkenen), een brede reeks nationale registers (van kadaster tot merkenregister) en gelijke procesbevoegdheid in alle lidstaten, geeft de curator een instrumentarium dat vandaag de dag niet zo uitgebreid bestaat.

Tegelijkertijd is nog onduidelijk hoe dit er concreet uit gaat zien. De richtlijn biedt minimumharmonisatie en laat de implementatie op belangrijke punten aan de lidstaten over. De praktische werking hangt daarmee mede af van de keuzes die de Nederlandse wetgever maakt bij de omzetting. Voor de Nederlandse praktijk betekent dit dat de Faillissementswet op een aantal punten zal moeten worden aangepast, en dat Nederland zal moeten bepalen welke instantie — vermoedelijk de rechter-commissaris — als aangewezen autoriteit voor de BARIS-toegang gaat fungeren. Zo is nog niet bepaald welke autoriteit als 'aangewezen gerecht of administratieve autoriteit' wordt aangewezen, wat de procedurele route voor een BARIS-verzoek precies wordt, en in hoeverre Nederland ervoor kiest om curatoren ook directe toegang tot het nationale bankrekeningenregister te verlenen. 

Deze nieuwe bevoegdheden zullen verschillende betrokkenen gaan raken. Heeft u vragen over de betekenis van deze ontwikkelingen voor uw situaties? Wij blijven de doorwerking in de Nederlandse wetgeving volgen en treden graag met u in overleg over de juridische en praktische gevolgen van de Richtlijn. 

Betrokken(en)

Meer weten over Herstructurering & Insolventie?

Klik hier
Meer weten over Herstructurering & Insolventie?

Meer gerelateerde updates

Meer updates

Blog series Insolvency Directive: Part 6 – Tracing assets in insolvency: the new European toolkit for insolvency practitioners

When someone is appointed as insolvency practitioner in bankruptcy proceedings, they are immediately confronted with one of the most fundamental questions: what is actually in the estate? In practice, this question is by no means always easy to answer. Assets may, for example, have been siphoned off to affiliated parties or transferred into structures abroad. On 30 March 2026, Directive (EU) 2026/799 on the harmonisation of certain aspects of insolvency law (the “Insolvency Directive”) was adopted. The Directive introduces a coherent set of powers for insolvency practitioners in the field of so‑called asset tracing: identifying and tracing assets that form part of the estate. This blog discusses what these new powers entail, how they work in practice and what they mean for Dutch insolvency practitioners.

Why a European framework for tracing assets?
The reason for this part of the Insolvency Directive is that tracing assets domestically and abroad must be made easier. Insolvency practitioners do have access to publicly available information systems in their own country, but in cross‑border matters access to foreign systems is often lacking. The Insolvency Directive provides that insolvency practitioners, when performing their duties in the context of insolvency proceedings, must have direct or indirect access to information in databases that are not publicly accessible.

This explicitly concerns not only assets that already form part of the insolvency estate. Under the Directive, asset tracing also covers assets that are the subject of an action for avoidance or nullity (such as the Dutch actio pauliana). This significantly broadens the practical scope of the new framework: the new powers are also available when tracing assets that the debtor siphoned off before the opening of insolvency proceedings.

Bank accounts: access to registers 
The most eye‑catching change concerns access to bank account information. Bank account information mainly refers to who holds the account and which IBAN numbers are registered. This concept also covers securities and crypto‑asset accounts as well as physical safe deposit boxes. Insolvency practitioners will have easier access to this information, but this does not necessarily mean that they can consult the information themselves. The Insolvency Directive opts for an indirect route: each Member State must designate a court or authority that is empowered to consult this information and provide it to the insolvency practitioner. 

In practical terms, the procedure works as follows. The insolvency practitioner submits a request to the designated authority. That authority may only consult the registers if two cumulative conditions are met: the insolvency practitioner has been appointed in ongoing insolvency proceedings and the information is necessary for identifying and tracing (1) assets belonging to the estate or (2) assets that are the subject of an avoidance or nullity action (such as the Dutch actio pauliana). 

The scope of these powers therefore also includes bank account information of third parties. This information can be accessed if there are reasonable grounds to assume that these third parties have benefited from legal acts that are void or voidable. This is a relevant power for insolvency practice: when tracing assets that have been withdrawn through transactions subject to avoidance, the bank account of the benefiting third party may also come into focus.

Cross‑border:  BARIS connects Europe’s bank registers
It is precisely in cross‑border insolvency proceedings that the benefits of the Insolvency Directive are greatest. The Directive requires Member States to ensure that their designated authorities can also obtain direct and immediate access to bank account information in other Member States via the so‑called Bank Account Registers Interconnection System (BARIS). BARIS serves as a link between the national bank account registers of all Member States and is managed by the European Commission.

In practice, this means that a Dutch insolvency practitioner dealing with insolvency proceedings involving assets in, for example, Germany or Luxembourg can, through the designated Dutch authority, request consultation of the registers of bank accounts held abroad. In a purely domestic context, Member States may go further and grant insolvency practitioners themselves direct access to the national bank account register. In a cross‑border context, however, the involvement of an intermediary authority is always required: access via BARIS is by definition indirect.

Safeguards: logging, purpose limitation and confidentiality
Accessing bank account information is considered an interference with privacy. The Directive therefore contains strict safeguards. Access to bank account information is only permitted for specifically designated staff of the court or administrative authority. According to the Directive, that staff must observe high professional standards of confidentiality. Furthermore, the information obtained may only be used for the purpose for which it was obtained.

Access to bank account information must be recorded  in a logbook by the account manager. These log files are kept for five years and are used exclusively for supervisory purposes. Insolvency practitioners must also establish internal procedures for the appropriate management of the confidential information they receive. 

UBO registers: access without prior notice
In addition to bank registers, the Insolvency Directive grants insolvency practitioners direct access to the interconnected central UBO registers of all Member States. Insolvency practitioners may obtain information on the name, month and year of birth, country of residence and nationality of the ultimate beneficial owner of a legal entity. The extent of the economic interest can also be consulted.

Access to the  register is obtained without informing the legal entity concerned or its ultimate beneficial owner. This is intended to prevent the parties involved from becoming aware of the insolvency investigation at an early stage and taking steps to withdraw assets from view. 

Registers and databases: an addition to the practical toolkit
The Insolvency Directive also provides that insolvency practitioners are to be granted direct access to national registers and databases. An annex to the Directive shows that this concerns a large number of national registers, including land registers, registers of movable property, donation registers, registers containing information on the ownership of securities, registers of security rights, registers of attachment of property and intellectual property registers.

The Directive obliges Member States to grant this access to every insolvency practitioner. Unlike in the case of the bank account registers discussed above, no involvement of a designated authority  is required here.

Equal access to justice for insolvency practitioners
Finally, the Directive addresses access to national courts by introducing a so‑called equivalence requirement. In concrete terms, this means that an insolvency practitioner appointed in the Netherlands who wishes to bring a claim in Germany to recover assets may not be treated less favourably there than a German insolvency practitioner doing the same, and vice versa. 

When will this apply in the Netherlands?
The Directive was adopted on 30 March 2026. Member States, including the Netherlands, must have implemented the Directive into national law by 22 January 2029 at the latest. For the specific BARIS provisions, the final implementation date is 10 July 2029. Until then, the current law will continue to apply. 

For Dutch practice, this means that the Bankruptcy Act (Faillissementswet) will have to be amended in several respects and that the Netherlands will have to determine which body – presumably the supervisory judge in insolvency proceedings – will act as the designated authority for access via BARIS.

What does this mean in practice?
The new Insolvency Directive is a concrete step forward for any insolvency practitioner dealing with insolvency proceedings with an international dimension. The combination of access to bank account registers (via BARIS), UBO registers (without notifying the parties concerned), a wide range of national registers (from land registers to trade mark registers) and equal procedural standing in all Member States provides insolvency practitioners with a set of tools that does not exist in such an extensive form today.

At the same time, it  is still unclear how this will work out in practice. The Directive provides for minimum harmonisation and leaves implementation on key points to the Member States. Its practical operation therefore also depends on the choices made by the Dutch legislature when transposing the Directive. For Dutch practice, this means that the Bankruptcy Act (Faillissementswet) will have to be amended in several respects and that the Netherlands will have to determine which body – presumably the supervisory judge in insolvency proceedings – will act as the designated authority for access via BARIS. It has not yet been decided which body will be designated as the ‘competent court or administrative authority’, what the exact procedural route for a BARIS request will be and to what extent the Netherlands will opt to grant insolvency practitioners direct access to the national bank account register as well. 

These new powers will affect various stakeholders. If you have questions about what these developments mean for your specific situation, please feel free to contact us. We will continue to monitor how the Directive is implemented in Dutch law and would be pleased to discuss the legal and practical implications with you.