17 oktober 2024
Een accountants- of administratiekantoor kan te maken krijgen met de situatie waarin een klant failliet gaat en de curator om afgifte van de administratie vraagt. Kan het administratiekantoor dan om vergoeding van de kosten vragen, en vallen de door het administratiekantoor opgestelde stukken ook onder de af te geven administratie?
Dit artikel, geschreven door Ferdinand Bosvelt en verschenen op 19 november 2024 in Accountancy Vanmorgen, gaat in op deze vragen en biedt praktische inzichten.
Afgifteplicht
Op 1 juli 2017 is de Wet versterking positie curator in werking getreden. Sindsdien zijn op grond van artikel 105b Faillissementswet onder andere administratiekantoren gehouden om de administratie van de gefailleerde aan de curator af te geven, zo nodig met inbegrip van de middelen om de inhoud binnen redelijke tijd leesbaar te maken. Het uitoefenen van een retentierecht is op grond van artikel 105b lid 2 Faillisementswet niet mogelijk.
Als de administratie niet wordt verstrekt, dan start een curator hierover soms een procedure. Voor Jurisprudentie Onderneming & Recht annoteerde ik een uitspraak van de Rechtbank Gelderland van 12 maart 2024. In deze zaak procedeerde een curator tegen een administratiekantoor. De uitspraak en de volledige noot zijn hier te vinden.
De kosten van afgifte
De Rechtbank Gelderland formuleert “een verplichting om de administratie (kosteloos) aan de curator af te geven.” De rechtbank lijkt daarmee te beslissen dat het administratiekantoor geen vergoeding zou kunnen vragen voor het ter beschikking stellen van de administratie. Dat een administratiekantoor aanspraak kan maken op een vergoeding volgt echter uit de wetsgeschiedenis bij artikel 105b Faillissementswet. Daarin staat: “voor zover de curator informatie bij derden inwint, kan daarvoor een vergoeding worden gevraagd.”
De curator moet een derde dus een redelijke vergoeding betalen. Dit gaat om een vergoeding voor de kosten om de administratie af te geven en niet om de openstaande rekeningen van voor het faillissement. In een faillissement heeft de curator niet altijd voldoende middelen om deze vergoeding te kunnen betalen. Het administratiekantoor heeft een boedelvordering. Dat is een vordering met een hogere rang dan andere vorderingen, maar zekerheid op betaling is er niet. Het (vermoedelijk) niet betaald krijgen mag geen reden zijn om de medewerking te weigeren. Indien dat anders zou zijn, dan zou artikel 105b Faillissementswet maar beperkt effect hebben.
In de praktijk gaat de discussie met een administratiekantoor vaak vooral over de openstaande rekeningen van vóór het faillissement. De werkzaamheden om dat wat er is, feitelijk en leesbaar ter beschikking te stellen, vallen in de praktijk meestal mee. In de praktijk volgt meestal geen rekening. De meeste administratiepakketten zijn ook zodanig ingericht dat op betrekkelijk eenvoudige wijze een dump van de relevante informatie kan worden gemaakt en verstrekt.
Wat valt er onder administratie?
In de zaak bij de Rechtbank Gelderland komt ook aan de orde wat er allemaal onder de af te geven administratie valt. Het administratiekantoor stelt zich op het standpunt dat de bestanden die door het administratiekantoor voor de gefailleerde zijn opgesteld, niet verstrekt zouden hoeven te worden, omdat deze niet tot de administratie zouden behoren. De rechtbank oordeelt echter anders. Tot de administratie behoren ook de bestanden die het administratiekantoor voor de klant heeft opgesteld. Dat is ook logisch en lijkt mij juist, omdat de curator anders in veel gevallen nog niet zou gaan krijgen wat hij nodig heeft. Het is immers gebruikelijk dat een administratiekantoor de administratie opstelt en bijhoudt op basis van input van een ondernemer. Als de curator dan vervolgens die administratie niet kan opvorderen, dan wordt het doel van artikel 105b Faillissementswet niet bereikt.
